📷 بهنام افغان

‘جمعه مسجد’ اردبیل در شمال شرقی شهر بر روی تپه باستانی قرار گرفته و بازمانده مسجد عظیم، گسترده و کم‌نظیری است که در دوره‌های مختلف اسلامی بویژه دوره سلجوقی شکل گرفته و تا اوایل صفوی معمور و آباد بوده است.

کاوش‌های باستان‌شناسی ردپای مسجد را در قرون اولیه اسلامی به وضوح تشخیص داده است. مسجد در دوره سلجوقی و ایلخانی بسیار گسترده‌تر و وسیع‌تر از بنای مکعبی فعلی بوده و بنای سرپای موجود صرفا گنبدخانه و ایوان مسجد بزرگ را تشکیل داده است.

این مسجد گنبد آجری بزرگی داشته است که ۲ پوش ساخته شده و حوادث ایام هر ۲ پوش گنبد این مسجد را فرو ریخته و تنها ۲ قسمت قوسی شکل ناقص از گنبد خارجی و قسمت محدودی از گچ‌بری‌های گنبد داخلی در چهار گوشه فوقانی دیواره‌های شبستان اصلی برای نمایش عظمت تاریخی آن باقی مانده است.

ماذنه مسجد اثر دیگری است که به صورت گلدسته استوانه‌ای شکل در ضلع غربی شبستان اصلی مسجد و به فاصله تقریبی ۱۵ متری قرار دارد ، ایوان مسجد نیز متصل به گنبدخانه می‌باشد در قسمت شمالی آن واقع شده و در حال حاضر با تیرهای چوبی پوشانده شده و نمازخانه فعلی را به وجود آورده است.

در این باره بیشتر بدانید:

گنج مدفون در جمعه مسجد اردبیل

استواری ۱۵۰۰ ساله هنر ایرانی در قدیمی ترین مسجد اردبیل

جمعه مسجد، مسجدی عتیق و کهن در اردبیل