کوه سبلان که در زبان محلی «ساوالان» نامیده میشود یکی از شاخصترین آثار طبیعی استان اردبیل و حتی کشور محسوب میشود.
به گزارش دیدشهر، دریاچه موجود در قله کوه سبلان با ارتفاع چهار هزار و 811 متر، مرتفعترین دریاچه جهان به شمار میرود. گونههای گیاهی و حیوانی که در این کوهستان وجود دارد، سبلان را تبدیل به زیستگاهی غنی کرده است و همراه با این ویژگیها آثار معنوی فرهنگ عشایر در دامنه سبلان، باعث شده است این کوهستان بعد از ثبت مجموعه بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی به عنوان دومین اثر از استان اردبیل برای ثبت جهانی به یونسکو معرفی شود.
در این باره بخوانید: دریاچه ای پنهان بر فراز قله سبلان
پیشنهاد ثبت جهانی سبلان در سال 2007 و قبل از ثبت نهایی بقعه شیخ صفی الدین (سال 2010) مطرح شد و در پی آن پیشنویس اولیه پرونده جهانی به یونسکو ارسال شد.
ثبت جهانی نیازمند انجام مطالعات جامع است
از سال 2007 به بعد، یونسکو با توجه به تقاضای کشورهای مختلف، سالانه یک سهمیه برای ثبت تاریخی و یک سهمیه برای ثبت ملی به هر کشور در نظر گرفته است.
ثبت جهانی سبلان نیز نیازمند انجام مطالعات جامع است که به دلیل مشکل تامین اعتبار در سال های گذشته، سرعت مطلوبی نداشته است.
آثاری که ثبت جهانی میشوند فرهنگی و یا طبیعی هستند اما سبلان به عنوان پرونده ترکیبی فرهنگی- طبیعی به یونسکو ارسال شده است که در کل دنیا کمتر از 40 مورد پرونده ترکیبی وجود دارد.
تطبیق ارزش های سبلان با معیارهای یونسکو
عناوین مهم حائز ارزش سبلان در تطبیق با معیارهای ثبت اثر در فهرست میراث جهانی به توجه به موقعیت های زیادی که دارد این کوه را در زمره اولویت های ثبت قرار داده است.
اوجود چشمههای معدنی، آثار طبیعی بینظیر مانند شیروان درهسی، ارزشهای گیاهی و حیاتوحش، سکونتگاههای دامنههای سبلان، عشایر شاهسون و مردم شناسی از جمله امتیازهای سبلان به شمار میرود.
از سوی دیگر عشایر شاهسون (کوچ عشایر و سبک ساخت اوبا) از میراث تداومدار دامنه سبلان است. کوچ عشایر و مراسم وابسته به آن، نمونهای منحصر به فرد و استثنایی از یک سنت فرهنگی زنده است. معماری انعطافپذیر اوبا (آلاچیق عشایر) که از اوایل زندگی کوچنشینان مورد استفاده بوده، گواهی منحصر به فرد از تعاملات انسان با طبیعت است که شالوده و عناصر سازه آن نیز با طبیعت سازگاری دارد. این مدل آلاچیق به دلیل مقاومت در برابر عوامل جوی، معماری زیبا و بنای آسان و سریع، دارای معماری خاص و مقبولی است که شیوه ساختمان آن را ارزشمندتر میسازد.
این شیوه بارز از بنا و قدمت، نماینده مرحله مهمی از تاریخ بشر و در ثبت جهانی بسیار مورد توجه است.
از سوی دیگر وجود فرمهای زمین ریختشناسی و زمینشناختی متنوع و خاص چون دره شگفت انگیز شیروان درهسی و سنگ عقاب و گونههای گیاهی و جانوری منحصر به فرد چون آویشن سبلان با 92 درصد اثر داروئی و آبهای طبیعی و درمانی بی شمار با خاصیتهای منحصر به فرد را از دیگر معیارهای ثبت این اثر بر میشمارد.
وجود آبهای معدنی سرد و گرم با خاصیتهای درمانی متفاوت و متنوع به عنوان معیار دیگر ثبت این اثر یاد شده و در کوه سبلان از قابلیتهای گردشگری طبیعی، ورزشی، درمانی و سلامت و فرهنگی قرار داده است.
جایگاه سبلان در فرهنگ عامه و ارتباط مردم با این کوهستان اعم از شهری، روستایی و عشایر قابل توجه است و در باورهای مردمی ساوالان به عنوان خاستگاه زرتشت مقدس شمرده میشود که این باور در کتاب نویسندگان جهانی نیز روایت شده است. «ویلیامز جکسن» مولف کتاب «زردشت پیامبر ایران باستان» در سفرنامهاش مینویسد: سبلان همان کوهی است که به گمان من آن را باید با کوه دو مصاحب مقدس مذکور در اوستا که در آن جا زردشت با اهورا مزدا راز و نیاز کرده یکی دانست.
در این باره بخوانید:کوه سبلان محل ظهور و زندگی زرتشت پیامبر
این پرونده در حال حاضر در مرحله مطالعات نهایی است و تکمیل آن احتمالا تا دو سال دیگر زمان میبرد. بعد از ارسال پرونده نهایی به یونسکو تصمیم نهایی گرفته خواهد شد و با توجه به جلب توجه کارشناسان و استقبال از پیشنهاد اولیه، این اثر طبیعی نیز مانند جنگل هیرکانی و کویر لوت، ثبت جهانی میشود.
پوپک قاسمی
در این مورد بخوانید:
سبلان پر عظمت، سبلان زیبا، دوستت دارم
ایران،
دل من گرم است ,
به نسیم دل آرای کوه هایت ,
دل من گرم است ,
به نسیم دریاچه های زیبایت ,
دل من گرم است ,
به خاک سرسبز و پر بارت ,
دل من گرم است ,
در هوای پاکت ,
ای ایران ,
ای ایران دل آرا ,
ای سرزمین پهناور آرزوها ,
( دل آرا شرکا )