https://didshahr.ir/13651

بیشتر لباس زنان عشایر از پارچه‌های رنگی و شاد است و به شکلی از نقش و طرح طبیعت در لباس‌ها بهره گرفته می‌شود.

عشایر


تجربه یک زندگی متفاوت در بین عشایر استان اردبیل


به گزارش دیدشهر؛ لباس بانوان ایل شاهسون که نمودی از فرهنگ جاری و سنت‌ها و باورهای این ایل است.

عشایر، از معدود جوامعی هستند  که شکل غالب پوشاک زنان و مردان آن ها از اصالت و هویت ویژه ای برخوردار است و با وجود آنکه در یکصد سال اخیر، تغییر و تحولاتی جدی به خصوص با رواج فرهنگ بیگانه حتی روی پوشش رخ داده است اما کمتر توانسته است اثری بر شکل و ماهیت پوشاک محلی عشایر بگذارد. آنان هرگز کم مهری به فرهنگ خودی خویش نشان نداده و در پوشش، از سنت های اصیل خود فاصله نگرفته اند.

لباس های محلی ایل شاهسون یکی از مهم ترین جاذبه های فرهنگی این ایل به شمار می آیند.

پوشاک بانوان شاهسون ۹ تکه است که عبارتند از:

محقق ایل شاهسون شهروز جدید مغانلو در کتاب دلبافته های خود تکه‌های لباس را شامل ۱- پیراهن (کوینگ)، ۲- تنبان یا دامن شلیته‌ای (تومان)، ۳- روسری (یایلیق)، ۴- چارقد روی یایلیق (آلین یایلیقی)، ۵- عرقچین (آرخچن)،۶-  نیم تنه ساده مورد استفاده در زمستان‌ها (یل)، ۷- جلیقه بی‌آستین (جلقا)، ۸- جوراب ۹- کفش عنوان کرده است.

در اینجا به برخی از این پوشاک اشاره می کنیم.

۱- “تومان”

تومان در واقع یک دامن گشاد کش دار از زیر کوینگ است.

“تومان” و بقول امروزیها دامن از جند متر پارچه رنگین می دوختند و تمام دور قسمت پایین آنرا با نوار مشکی زینت می دادند.

زنان عشایر بخصوص تازه عروسها ۳ تا ۱۰ عدد از این تومانها می پوشیدند و علت این امر سرمای منطقه محل زندگی آنها عنوان شده است.

۲- کوینگ

کوینگ در واقع لباس  اصلی از گردن تا انگشت را می گویند که داراری پارچه گران قیمت و رنگارنگ است.

برای تهیه ” کوینگ” شش متر پارچه و برای تهیه تومان بین ۹ الی ۱۳ متر پارچه استفاده می شد و دوخت لباس به شکلی بود که زنان حجاب کامل داشته و مطابق با ارزش‌های ایل که همان رعایت عصمت است، لباس بپوشند.

اوبا عشایر

“تومان کوینگ” لباس اصلی زنان عشایر 

شهروز جدید مغانلو با بیان اینکه پیراهن زنان ایل شاهسون از رنگ‌های متنوع و شاد تشکیل شده است، می گوید: لباس محلی تحت نام کلی “تومان کوینگ” شناخته می‌شود.

به گفته وی” تومان کوینگ “عبارت است از یک پیراهن از پارچه های ظریف و لطیف مانند وال در متراژ زیاد که از گردن تا انتهای قوزک پا می پوشانند و طبق روال زیور آلات بر یقه و سر آستین آن نیز می دوختند و این پیراهن در طرفین از کمر به پایین دارای چاک سر تا سری بود که باز دور آن چاکها از نوارهای رنگین و ملیله دوزی استفاده می شد.

عشایر


 زندگی عشایر در اوبا


نکته کلیدی مورد تأکید این پژوهشگر تهیه لباس به همت خود زنان است بطوریکه در گذشته بیشترین زحمت تهیه و دوخت لباس توسط خود زنان عشایر کشیده می شد.

جدید مغانلو تأکید دارد که برای تهیه نخ از جهره و داراغ و برای دوخت کوینگ از سوزن‌هایی با شماره و سایزهای متفاوت استفاده می شد و یا برای تولید آرخچن، جوراب و یل از میله‌های چوبی استفاده می‌کردند.

۳- روسری یا یایلیق

اما در این میان به نوع خاصی از روسری یا شال بر میخوریم که نسبت به دیگر روسری ها در اندازه های بسیار بزرگی درست شده اند و دارای طرحهای متنوع سنتی و محلی هستند.این روسری ها «یایلیق» یا «لئچک» نام دارند که زنان این روسری یا شال را چند دور بر روی سر و گردن میپیچند و به سبب ویژگی آنها در خنک نگه داشتن،به این نام که معادل آن «تابستانه» است خوانده میش وند. بر همین اساس یایلیق پوشش اصلی زنان و دختران آذربایجانی می باشد.

قالی عشایر

در ایام چهارشنبه سوری این مناطق و در مراسم «قورشاق سالاماخ» نیز از یایلیق برای گرفتن هدیه عید از آشنایان و همسایگان استفاده می شود.

یایلیق به جهت اندازه بزرگ آن برای رعایت «یاشماق» یا حجاب صورت هم کارایی خوبی دارد.زنان آذربایجانی از یاشماق به عنوان روبنده استفاده می کنند.

۴ – چارقد 

چارقد پارجه ای است چهارگوش که آن را به صورت سه گوش تا کرده و بوسیله سنجاق قفلی زیر گلو محکم می شود.

چارقد در لباس سنتی آذربایجان بیانگر غیرت و تعصب و رنگ چارقد بیانگر رنگ گلهای وحشی کوههای آن و نیز جنس های مختلفه آن مناسب چهار فصل در آذربایجان می باشد.

در برخی از مناطق آذربایجان به آن ” کل آغایی ” و در برخی دیگر از مناطق نیز به آن ” شاماخی ” گفته می شود.

کل آغایی در لیست میراث فرهنگی ناملموس جهان آذر ماه امسال به ثبت رسید.

۵- عرقچین (آرخچن)

شته

شته از روسری های مخصوص عشایر که هنوز هم متداول است.

شته را معمولا پس از آنکه روسری معمولا شال را بر روی سر می انداختند از روی آن دور سر، چند دور می پیچند و در پشت سر آن را بند می کنند.

این نوع بستن در بیشتر مناطق عشایر نشانه متاهل بودن زنان بود.

فرش عشایر

۶- یل

یل (کت زنانه) از لباسهای بالاتنه مخصوص می باشد.

یل در رنگهای الوان و معمولا از مخمل و یا پارچه های پشمی ضخیم می دوختند و به یقه و سر آستین آن از پولکهای رنگین یا سکه های نقرهای و بعضی اوقات زرخیز می دوختند و دورا دور یقه و سر آستین از ملیله و نوارهای زرین می دوختند .


زندگی در سازه ای بنام آلاچیق


البته فلسفه بستن شته این است که در موقع سواری و باد و دویدن روسری آنها نیفتد و از نظر شکل ظاهری نیز ترکیب و حالت به سر و روی آنها می دهد و در موارد پوشش سایر قسمتها روی خود از انتهای آزاد آن شته استفاده می کنند .

۷- جلقا 

جلیقه زنان شاهسون را پارچه های دوخته شده بدون آستین تشکیل می دهد.

در جلیقه ها، از اشیاء ی قیمتی همچون سکه های نقره ای و بعضا طلا در حاشیه های آن استفاده می شود.

نمایش این گونه پوشش زنانه بستگی به ثروت خانواده ها ی ایلاتی بوده وزنان ودختران ایلات از این طریق برتری خود را نسبت به هم نوع های خود نشان می دادند.

نو اوستی عشایر

لباس‌های محلی ایل شاهسون یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری می تواند باشد.

در اوایل صده شمسی معاصر، مردان عشابر دارای لباس مخصوصی بوده اند که امروز حتی در دورافتاده ترین نقطه آذربایجان نیز هیچ اثری از آن پوشش مشاهده نمی شود. در حال حاضر پوشاک مردان شاهسون نیز همانند لباس مردان روستائی وشهری بوده و اگر چه بنا به مقتضیات شغلی، شیوه معیشت و عادات و سلیقه ، پوشاک آن ها رنگ و جلای لباس مردان شهری را ندارد، ولی ترکیب لباس در تابستان یا زمستان یا انواع کلاه وکفش مورد استفاده با اندک تفاوتی در نوع جنس آنها، با هم یکی هستند


گردشگری استان اردبیل | عشایر استان اردبیل

دیدگاه ها

  1. مهدی گفت:

    سلام زنان عشایر بو میدن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انتشار مجدد مطالب تنها با ذکر نام منبع "دید شهر" مجاز میباشد.